Je hebt het wel eens gelezen in de media, een rechter die duizenden woo verzoeken indiende bij gemeenten in 2025 wordt door de president van de rechtbank Noord-Holland verzocht ontslagen te worden bij de Hoge Raad. In Haarlemmermeer is een ambtenaar in 2024 op staande voet ontslagen ook door gedonder bij woo verzoeken.
Hoe openlijk is de overheid/publieke instanties richting haar eigen werknemers bij het indienen van woo verzoeken? Het lijkt alsof het volledig not done is als ambtenaar om woo verzoeken in te dienen. Dat instanties niet blij zijn met de woo, dat weet ik, maar dan dien je de wet te wijzigen. Hebben jullie wel eens meegemaakt dat iemand die jullie kennen op het matje is geroepen voor het indienen van woo verzoeken?
Ik heb een vriend die 1 jaar geleden op het matje werd geroepen bij zijn manager met HR, als provincie ambtenaar voor het indienen van woo verzoeken bij diverse gemeenten. Dit werd hem zeer kwalijk genomen, mede omdat hij ambtenaar is. Hoe eerlijk is dat eigenlijk? Moet men in een publieke functie verboden of althans zwaar afgeraden worden om woo verzoeken in te dienen?
Eigen ervaring: als inhuur en formeel klokkenluider bij een gemeente in 2016 werd mij door de juridisch controller verzekerd dat (indertijd) Wob-verzoeken mochten worden ingediend. Hier was enkel door mij om advies gevraagd vanwege mijn rechtspositie onder de Regeling melding vermoeden misstanden. Door mij werd echter daarna niet bij de werkgever een Wob-verzoek ingediend maar bij een derde waar de gemeente een subsidierelatie mee had. Een melding misstand (fraude) over deze kwestie wilde men intern niet oppakken, waardoor de melding extern werd gedaan. Per privé mail buiten het werk om vragen stellen bij betrokkenen (ook collega) komen je duur te staan, omdat je simpelweg enkel antwoorden wilt. Links- of rechtsom: je wordt door iedereen genaaid omdat de misstand veel groter is dan vermoed en men geen politieke schade wil oplopen.
Tijdens nog lopende inhuur werden wel Wob- en Wbp-verzoeken ingediend om boven water te krijgen welke ambtenaar dan wel politicus betrokken was bij het afgeven van een formele waarschuwing in strijd met schriftelijke toezegging rechtsbescherming / benadelingsverbod onder de klokkenluidersregeling. Die procedure werd zonder sancties opgepakt, maar documenten verdwenen, email account van gemeentesecretaris en wethouder bleken gewist, en topambtenaren zoals de juridisch controller en kabinetschef hadden hun harde schijven ‘opgeschoond’. Maar daar kom je pas jaren later achter bij de rechtbank.
Bij de hoorzitting Wob en Wbp werd vermeld dat vanwege de waarschuwing en omdat niemand openheid van zaken wilde geven een bejegeningsverzoek zou worden ingediend bij het Huis voor Klokkenluiders. Resultaat twee weken later: voortijdig ontslag terwijl contract nog liep.
Zowel de meldingen vermoeden misstand, als de schriftelijke toezegging rechtsbescherming onder de klokkenluidersregeling en rechtsbijstand werden bij de juridisch controller en de adviseur arbeidsvoorwaarden en rechtspositie ingediend en door hen verstrekt. Later bleek dat zij beiden zelf op valse gronden op de waarschuwing hadden aangedrongen bij het payroll bedrijf dat helemaal niet op de hoogte was van het klokkenluiderstraject.
Het recht om informatie op te vragen bij de overheid door middel van een Woo-verzoek komt ‘eenieder’ toe, dus ook een ambtenaar.
Daarbij lijkt ons wel dat er een verschil zal zijn tussen de indiening van een Woo-verzoek op persoonlijke titel over een kwestie waar de ambtenaar niet professioneel bij betrokken is (nooit een probleem) of een Woo-verzoek vanuit de ambtelijke functie over een dossier waar de ambtenaar beroepsmatig bij betrokken is.
Maar bijvoorbeeld bij een arbeidsconflict zal er al snel sprake zijn van een persoonlijk belang als werknemer.
Daarnaast denken we wel dat je van ambtenaren een hoge standaard mag verwachten bij hoe redelijk die zich opstelt in het voeren van de procedure.